پژوهشگران موفق به شناسایی یک میکروب رایج در روده شدهاند که میتواند به جلوگیری از افزایش وزن مجدد کمک کند.
به گزارش هفت گرد، کاهش وزن سخت است، اما اغلب حفظ آن دشوارتر است. تحقیقات نشان داده است که اکثر افرادی که وزن کم میکنند، حداقل بخشی از آن را در عرض چند سال دوباره اضافه میکنند. این اغلب به فقدان اراده نسبت داده میشود، اما شواهد در واقع نشان میدهد که پس از کاهش وزن، بدن دستخوش طیف وسیعی از تغییرات بیولوژیکی میشود که باعث افزایش وزن مجدد میشود.
این تغییرات شامل افزایش گرسنگی، تغییرات در متابولیسم و تغییر در هورمونهای دخیل در تنظیم اشتها میشود.
حتی افرادی که با استفاده از داروی GLP-1 وزن کم میکنند، پس از توقف درمان، حفظ کاهش وزن خود را دشوار میدانند. به همین دلیل، یافتن راههایی برای کمک به افراد در حفظ کاهش وزن، یک حوزه کلیدی برای پژوهشها است.
اکنون یک مطالعه جدید منتشر شده در مجله Nature Medicine نشان میدهد که یک میکروب خاص روده میتواند به جلوگیری از افزایش وزن مجدد کمک کند.
این باکتری به نام «آکرمانسیا موسینیفیلا»(Akkermansia muciniphila) گونهای فراوان در میکروبیوم روده انسان است که در لایه مخاطی که روده را میپوشاند، زندگی میکند.
این باکتری قادر است از موسین(mucin) که به پروتئینها و قندهایی گفته میشود که این مخاط را تشکیل میدهند، تغذیه کند و تصور میشود که در حفظ سد محافظ روده نقش دارد و همچنین میتواند بر متابولیسم تأثیر بگذارد.
«آکرمانسیا موسینیفیلا» در سالهای اخیر به دلیل ارتباطش با بهبود پیامدهای سلامتی در بیماریهای متعدد، توجه تحقیقات میکروبیوم را به خود جلب کرده است.
مطالعات روی انسانها نشان داده است که سطوح بالاتر «آکرمانسیا موسینیفیلا» با سلامت متابولیک بهتر، از جمله کنترل قند خون بهتر مرتبط است که خطر ابتلا به مشکلات سلامتی مانند «دیابت نوع 2» را کاهش میدهد.
از سوی دیگر، سطوح پایینتر «آکرمانسیا موسینیفیلا» در افراد چاق و مبتلا به «دیابت نوع 2» مشاهده میشود.
این مطالعه جدید بررسی کرد که آیا مکمل «آکرمانسیا موسینیفیلا» پس از کاهش وزن میتواند به محدود کردن افزایش وزن بعدی کمک کند یا خیر.
این آزمایش شامل 90 بزرگسال دارای اضافه وزن یا چاق بود. شرکتکنندگان به مدت هشت هفته از یک رژیم غذایی کمانرژی پیروی کردند. این رژیم شامل سوپها و شِیکهای جایگزین غذا با مجموع 800 تا 900 کالری در روز بود.
پس از این مرحله، شرکتکنندگانی که حداقل ۸ درصد از وزن بدن خود را از دست داده بودند، به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند؛ گروه اول دارونما و گروه دوم مکملهای روزانه حاوی «آکرمانسیا موسینیفیلا»ی پاستوریزه را به مدت ۲۴ هفته دریافت کردند.
همچنین به آنها دستور داده شد که یک رژیم غذایی سالم مطابق با دستورالعملهای غذایی هلندی را دنبال کنند، اما به آنها گفته شد که میتوانند به هر میزان که میخواهند غذا بخورند.
این مطالعه از باکتری زنده «آکرمانسیا موسینیفیلا» استفاده نکرد. در عوض، آنها از یک نسخه پاستوریزه استفاده کردند، به این معنی که باکتریها تحت عملیات حرارتی قرار گرفته و دیگر زنده نبودند.
این ممکن است متناقض به نظر برسد، اما تحقیقات قبلی نشان میدهد که برخی از اثرات مفید پروبیوتیکها از جمله «آکرمانسیا موسینیفیلا» ممکن است از اجزای سلول باکتریایی به جای میکروبهای زنده ناشی شود.
گفتنی است که فرآیند پاستوریزاسیون حتی ممکن است اثرات میکروب را افزایش دهد.
در پایان مطالعه، گروهی که «آکرمانسیا موسینیفیلا» دریافت میکردند، وزن بسیار کمتری نسبت به گروه دارونما به دست آورده بودند. بهطور متوسط، افرادی که مکمل مصرف میکردند حدود ۱.۲ کیلوگرم وزن اضافه کردند، در مقایسه با ۳.۲ کیلوگرم که در گروه دارونما مشاهده شد.
این نشان میدهد که مکمل، بازگشت وزن پس از کاهش وزن اولیه را کند کرد، اما بهطور کامل از آن جلوگیری نکرد.
محققان همچنین در برخی از نشانگرهای قلبی-متابولیک، از جمله بهبود حساسیت به انسولین (به این معنی که بدن بهطور مؤثرتری به انسولین پاسخ میدهد) در گروه مکمل، بهبودهایی را مشاهده کردند.
میکروبیوم بسیار پیچیده است. تحت تأثیر رژیم غذایی، ورزش، خواب، داروها و بسیاری از عوامل دیگر قرار میگیرد. در نتیجه بعید است که درمانهای مبتنی بر میکروبیوم، راهحلهای ساده و یکسانی برای همه باشند.
اگرچه یافتهها دلگرمکننده هستند، اما این مطالعه نسبتاً کوچک بود و تنها 6 ماه پس از مرحله اولیه کاهش وزن ادامه داشت. بنابراین ما هنوز نمیدانیم که آیا این اثرات در دورههای طولانیتر ادامه خواهد یافت یا خیر.
همچنین سؤالاتی در مورد اینکه چه کسی احتمالاً بیشترین سود را خواهد برد، وجود دارد، زیرا به نظر میرسد شرکتکنندگانی که سطح پایینی از «آکرمانسیا موسینیفیلا» در روده خود داشتند، بهبودهای قلبی-متابولیک بیشتری نشان دادند.
این موضوع، چالش گستردهتری را در علم میکروبیوم برجسته میکند؛ اینکه میکروبیومهای روده افراد، بسیار متفاوت هستند و درمانهایی که برای یک نفر خوب عمل میکنند، ممکن است در فرد دیگر تأثیر کمی داشته باشند.
این مطالعه همچنین شامل مداخله و پشتیبانی قابل توجه در رژیم غذایی، از جمله ارائه یک برنامه جایگزینی وعده غذایی برای کاهش وزن اولیه و پشتیبانی از متخصصان تغذیه در کل دوره مطالعه بود.
بنابراین، این میکروب، جدا از تغییرات سبک زندگی آزمایش نشده است و نباید به عنوان جایگزینی برای آنها در نظر گرفته شود.
همچنین شایان ذکر است که چندین پژوهشگر، ارتباط خود را با شرکت تولیدکننده مکمل مورد استفاده در این آزمایش اعلام کردند.
در حالی که چنین همکاریهایی در تحقیقات انتقالی (مطالعاتی که یافتههای آزمایشگاهی را در افراد واقعی برای درک فواید سلامتی آزمایش میکنند) رایج است، مطالعات مستقل برای تأیید و توسعه این یافتهها مهم خواهد بود.
با این اوصاف، میکروبیوم هنوز یک حوزه تحقیقاتی جذاب و به طور فزایندهای مهم است که پیوندهای روشنی با بسیاری از جنبههای سلامت انسان دارد و درک ما از آن هنوز در حال توسعه است.
با این حال، تحقیقات تاکنون نشان میدهد که میکروبیوم، نقشهایی کلیدی در متابولیسم و ایمنی ایفا میکند، به این معنی که میتواند هم بر سلامت و هم بر توسعه بیماریها تأثیر بگذارد.
بسیاری از مکملهای پروبیوتیکی که در حال حاضر به مصرفکنندگان عرضه میشوند، شواهد محدودی در پشت خود دارند.
اگرچه مطالعاتی مانند این نشان میدهد که درمانهای میکروبیوم با دقت و هدفمند ممکن است در نهایت به عنوان بخشی از استراتژیهای حفظ وزن مورد استفاده قرار گیرند، اما تحقیقات بسیار بیشتری مورد نیاز است.
حتی ممکن است بتوان بدون مکمل از «آکرمانسیا موسینیفیلا» حمایت کرد و آن را افزایش داد.
رژیم غذایی نقش مهمی در شکلدهی به میکروبیوم دارد. رژیمهای غذایی غنی از فیبر، به ویژه فیبرهای پریبیوتیک (نوعی فیبر غذایی که باکتریهای مفید روده را تغذیه میکند)، میتوانند به ایجاد محیطی کمک کنند که در آن باکتریهای مفید از جمله «آکرمانسیا موسینیفیلا» بتوانند رشد کنند. این فیبرها در غذاهایی مانند پیاز، سیر، تره فرنگی، مارچوبه و بسیاری از غلات کامل یافت میشوند.
غذاهای گیاهی سرشار از پلیفنولها (ترکیبات گیاهی طبیعی که میتوانند سلولها را در برابر آسیب و التهاب محافظت کنند) مانند انواع توتها و انگور نیز میتوانند رشد آن را تقویت کنند.
در حال حاضر، یافتههای این مطالعه به شواهد رو به رشدی میافزاید که نشان میدهد وزن بدن تحت تأثیر تعامل پیچیدهای از عوامل بیولوژیکی، محیطی و رفتاری قرار دارد. این یافتهها همچنین به تصویر واضحتری از میکروبیوم روده به عنوان یک تنظیمکننده مهم متابولیسم و سلامت کمک میکنند.