روایت شریفیان از شکلگیری «خسوف»؛ اثری موسیقایی درباره عاشورا
به گزارش هفت گرد به نقل ار بنیاد فرهنگی هنری رودکی، محمدسعید شریفیان درباره روند خلق اثر «خسوف» گفته است: این اثر، روایتی موسیقایی از واقعه عاشورا است که نگارش آن از سال ۱۳۷۶ آغاز شد. او توضیح داده که تلاش کرده واقعه عاشورا را فارغ از حواشی و برخی باورهای رایج، بر اساس آنچه در روایتها آمده، در قالب موسیقی بازآفرینی کند.
به گفته شریفیان، نگارش «خسوف» حدود دو سال و نیم زمان برد که نزدیک به شش ماه از این مدت به تحقیق و بررسی اختصاص داشت. او «خسوف» را شاید بزرگترین اثر خود میداند؛ اثری هشتبخشی که از مقدمه آغاز میشود و تا «شام غریبان» ادامه پیدا میکند.
این آهنگساز همچنین با اشاره به پیوند موسیقی مذهبی و موسیقی ایرانی گفته است بسیاری از ملودیهای ارزشمند موسیقی ایرانی در طول تاریخ، برای حفظ و ماندگاری، به موسیقی مذهبی راه یافتهاند. شریفیان برای ساخت «خسوف» ۹ نوحه قدیمی را جستوجو و از ملودیهای اصیل و کمتر شنیدهشده آنها در آهنگسازی اثر استفاده کرده است.
نخستین اجرای «خسوف» سال ۱۳۸۲ با همکاری ارکستر فیلارمونیک رومانی و با حضور حدود ۲۰۰ هنرمند روی صحنه برگزار شد. به گفته او، لوریس چکناواریان نیز در نخستین اجرای این اثر، در مقام رهبر، نقش مؤثری داشت. این اثر چند سال بعد بار دیگر در رومانی توسط فیلارمونیک این کشور اجرا و از رادیو پخش شد. در نهایت نیز اجرای رومانی ضبط و در قالب دو لوح فشرده منتشر شد.
«خسوف»؛ اثری مهم و کماجرا در موسیقی پس از انقلاب
آرش امینی، رهبر میهمان ارکستر، نیز «خسوف» را روایتی موسیقایی از واقعه عاشورا و یکی از آثار مهم موسیقی پس از انقلاب توصیف کرده است. او گفته این اثر به دلیل پیچیدگیها و دشواریهای اجرایی، تاکنون تنها یک بار روی صحنه رفته است.
امینی با اشاره به نخستین اجرای «خسوف» گفته است این اثر حدود ۲۵ سال پیش با حضور ارکستر سمفونیک تهران، گروه کر، ارکستر فیلارمونیک رومانی و گروه کر آن اجرا شد. او «خسوف» را اثری زیبا، خاص و شنیدنی با ویژگیهای منحصربهفرد موسیقایی دانسته و افزوده است اعضای ارکستر سمفونیک تهران و گروه کر، هفتهها برای آمادهسازی این اجرا تمرین کردهاند تا اجرای شایستهای برای مخاطبان رقم بزنند.
«خسوف»؛ یکی از دشوارترین آثار کُرال و ارکسترال ایران
بهرنگ شگرفکار، رهبر کر، نیز «خسوف» را یکی از شاخصترین و دشوارترین آثاری دانسته که برای کر و ارکستر در ایران نوشته شده است. به گفته او، از نظر پیچیدگیهای هارمونیک، میتوان این اثر را با برخی از آثار بزرگ یوهان سباستیان باخ مقایسه کرد.
شگرفکار توضیح داده است که اجرای «خسوف» به یک گروه کر بزرگ نیاز دارد و در کنار ارکستر، از مداحان و همچنین سولیستهایی از میان اعضای گروه کر نیز استفاده شده است. او افزوده در بخشهایی از این اثر، از ملودیهای تعزیه بهره گرفته شده، اما این ملودیها در قالبی کاملاً مدرن و با هارمونیهای پیچیده ارائه میشوند.
به گفته رهبر کر، در برخی قسمتهای «خسوف» بیش از چهار صدا به گوش میرسد و همین موضوع، اجرای آن را از نظر آوازی بسیار دشوار کرده است. او همچنین تأکید کرده که اجرای این اثر نیازمند تمرینهای پیچیده سلفژ و تمرینهای فشرده آوازی بوده و گروه کر طی سه هفته تلاش کرده برای اجرای آن آماده شود.
ارکستر سمفونیک تهران، «خسوف» را ۱۵ و ۱۶ مردادماه ۱۴۰۵ ساعت ۲۱:۳۰ در تالار وحدت اجرا میکند و علاقهمندان میتوانند بلیت این اجرا را از سامانه هنرتیکت تهیه کنند.