جزئیاتی از جشن ثبت جهانی الموت و آخرین وضعیت گراند هتل قزوین

به گزارش هفت گرد، در پی برگزاری نخستین نشست شورای راهبردی میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان قزوین و با توجه به ثبت جهانی الموت، موضوعات مرتبط با میراث‌ فرهنگی این منطقه و همچنین وضعیت بناهای تاریخی قزوین، از جمله گراند هتل مورد بررسی قرار گرفت. علیرضا ایزدی، مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی وزارت میراث فرهنگی، در گفت‌وگو با ایسنا درباره جزئیات برنامه‌های مرتبط با جشن ثبت جهانی الموت، روند مرمت و احیای گراند هتل و چشم‌انداز این پروژه برای رونق گردشگری قزوین توضیح داد.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور، درباره برگزاری جشن ثبت جهانی الموت در قزوین گفت: در قزوین شورای راهبردی تشکیل شد و بحث پیگیری جشن ثبت جهانی الموت مطرح بود که نهم شهریور در قزوین برگزار شود. یک جشن هم در خود الموت برگزار می‌شود که بنا شد یک روز زودتر، هم‌زمان با میلاد امام رضا (ع) در الموت و معلم‌کلایه برگزار شود. آن جشن، یک جشن مردمی است و برنامه‌های مختلفی دارد، اما جشن اصلی با حضور مسئولان و تعدادی از مقامات در شهر قزوین برگزار می‌شود.

او سپس به بازدیدی که در ادامه از گراند هتل و سعدالسلطنه قزوین با همراهی پیروز حناچی (عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی) داشت، اشاره کرد و  درباره وضعیت گراند هتل و روند واگذاری و مرمت آن توضیح داد: درباره گراند هتل، یک طرح پیشنهادی از سمت سرمایه‌گذار برای صندوق حفظ و احیا ارائه شده و صندوق آن را پذیرفته و نهایتاً در پروسه قانونی، بنا به بخش خصوصی واگذار شده است. واقعیت مطلب این است که سازه گراند هتل، برخلاف آنچه در ذهن ماست، که بالاخره یک سازه هتلی است، واقعاً به هیچ‌وجه از لحاظ استحکامی وضعیت مناسبی ندارد. حتی شواهدی که آنجا وجود دارد، این موضوع را نشان می‌دهد. از دوستان هم خواهش کردم بیایند و هر عزیزی که علاقه‌مند است، از نزدیک بنا را ببیند.

ایزدی گفت: گراند هتل چند مشکل اساسی دارد؛ نخست آن‌که به واسطه رطوبت و سال‌هایی که بنا رها بوده و به آن توجه نشده، وضعیت ملات بین آجرها واقعاً بسیار فرسوده شده است و از هم‌گسیختگی بالایی دارد. دو ستون هم در این پروسه دو سه ساله‌ای که کار دست‌به‌دست شد و بین پیمانکاران مختلف جابه‌جا شد، واقعاً در آستانه تخریب کامل قرار گرفته است.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور بیان کرد: فارغ از اینکه این سرمایه‌گذار چه کسی است و چگونه کار می‌کند، کیفیت کار برای من مهم است، چون بالاخره مسئولیت حقوقی آن هم با من است و من نسبت به این موضوع حساس هستم. باید بدانم و ببینم که بنا در چه شرایطی قرار دارد.

او درباره روند ادامه کار توسط سرمایه‌گذار نیز گفت: صندوق حفظ و احیا پروسه خود را به‌صورت مستقل ادامه داده، طرح را پذیرفته، سرمایه‌گذار مشخص شده و سرمایه‌گذار هم کار را به پیمانکار خودش سپرده و در حال انجام کار است. در طول کار، این دو ستونی که عرض کردم، کاملاً رها شده بودند که مستنداتش هم مشخص است. بعد دوباره این قسمت‌ها را استحکام‌بخشی کردند؛ از کف که مشکلات جدی داشت، عملیات انجام شده تا ستون‌ها، سقف طبقه اول و سقف طبقه دوم.

ایزدی درباره ساختار طبقات گراند هتل توضیح داد: گراند هتل از داخل خیابان دو طبقه دیده می‌شود، اما از داخل حیاط سه طبقه دارد. طبقه سوم بنا، یک طبقه کاملاً الحاقی است که از لحاظ استحکام، شکل و مصالح، وضعیت بسیار نامناسبی دارد. یک‌سری آهن‌آلات در آن دوره، بدون جوش و به شکل‌های مختلف، به کار رفته است. من این را به دوره سرعت بخشیدن به پروژه‌های تجددخواهی در ایران نسبت می‌دهم. متاسفانه یا خوشبختانه، در دهه ۲۰، چون ایران به نوعی به دنبال تجدد خواهی و تجمل و این مسائل می‌رود، در بسیاری از نقاط کشور، به‌خصوص شهرهای پر تکاپو در حوزه پیشرفت، صنعت و گسترش شهری، می‌بینید که یک‌سری سازه‌ها با سرعت عجیبی در ایران شروع به رشد می‌کنند، اما وقتی وارد آن‌ها می‌شوید، استحکام، سازه، مصالح و حتی آرایه‌های معماری آنها را که بررسی می‌کنید، می‌بینید وضعیت بسیار نابسامانی دارند.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور ادامه داد: یکی از این بناها، متأسفانه یا خوشبختانه، همین گراند هتل است. طبقه سوم واقعاً رها شده است. به یکی، دو نفر از دوستان هم گفتم که بیایید برویم آنجا و با هم ببینیم که شرایط بنا چگونه است.

او با اشاره به تجربه استحکام‌بخشی بناهای تاریخی در گذشته گفت: شما در میدان نقش جهان اصفهان، در بخشی می‌بینید که در زمان مرحوم آقای آیت‌الله‌زاده شیرازی، یک‌سری استحکام‌بخشی‌ها را انجام دادند. شاید اگر امروز قرار بود آن کار را انجام دهند، ما به خود آقای شیرازی ان‌قولت می‌آوردیم، کسی که از بزرگان مرمت کشور ما بودند. اما در آن بزنگاه، بالاخره باید تصمیمی می‌گرفتند و برای جلوگیری از تخریب کامل بناهای ما به کار سرعت می‌دادند.

ایزدی درباره وضعیت فعلی گراند هتل اظهار کرد: گراند هتل هم متأسفانه، برخلاف آنچه اسمش یدک می‌کشد، اصلاً بنای قابل اتکا و مستحکمی نیست که بتوانیم به‌سادگی آن را احیا کنیم، مخصوصاً طبقه سوم. به همین خاطر، براساس طرحی که ارائه شده و هیات‌مدیره و مجموعه فنی صندوق حفظ و احیا، آن را پذیرفته‌اند، فعالیت‌ها براساس همان طرح در حال انجام است.

او همچنین درباره بخش دیگری از مجموعه گراند هتل که در گذشته کاربری سینما داشته است، گفت: یک بخش سومی هم هست که داخل حیاط قرار دارد، یک فضای روباز که اصطلاحاً یک سینما بوده و در آن نمایش و برنامه‌های مختلف برگزار می‌شده است. آن قسمت متأسفانه پیش از انقلاب، در سال ۱۳۵۶، حالا یا به عمد یا به هر حال، دچار حریق می‌شود و بعد به‌طور کامل جمع‌آوری می‌شود. الان خواناسازی آن صورت گرفته و آن هم در تعهد سرمایه‌گذار است که آن را اجرا کند و به یک فضای فرهنگی تبدیل کند.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور در ادامه توضیح داد: آنچه در گراند هتل دیدیم ــ آقای حناچی هم از نزدیک دیدند ــ این نیست که بگویم صددرصد همه چیز مطابق شرایط ایده‌آل است، چون بخشی از پروسه مرمتی، به هر حال، به فراخور ناچاری، شما را دچار یک‌سری تغییرات می‌کند. مثلاً اگر بنا از لحاظ پیوستگی سازه‌ای بسیار محکم بود، قطعاً ما نیازی به ورود آهن‌آلات و تزریق بتن نداشتیم. اما واقعیت مطلب این است که سازه همین الان هم وضعیتی دارد که حاضرم با شما و هر عزیزی که علاقه‌مند است، تشریف بیاورید و از نزدیک ببینید. می‌توانم نشان‌تان بدهم که ملات بین آجرهای پی واقعاً دچار مشکل جدی است.

او گفت: به همین خاطر، در بعضی قسمت‌ها مجبور شده‌اند یک فضا یا دیوار کاذب ایجاد کنند تا بتوانند با تزریق و آهن‌کشی، وضعیت استحکام‌بخشی بنا را به‌گونه‌ای تامین کنند که در آینده دوام داشته باشد و استانداردهای لازم را از لحاظ ایمنی و آرامش خاطر برای مسافر و بهره‌بردار فراهم کند.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور در ارزیابی از روند مرمت گراند هتل اظهار کرد: به ‌نظرم آنچه ما دیدیم که در حوزه مرمت بنا در حال انجام است، اتفاق بدی نیست؛ اتفاق خوبی است. نمی‌گویم عالی است، اما اتفاق خوبی است. قطعاً و یقیناً اگر  این بنا به سرمایه‌گذار بخش خصوصی و صندوق واگذار نمی‌شد، مطمئن باشید دولت امکان تأمین اعتبار آن را نداشت و قطعاً این بنا هم مثل بخش‌های دیگری از بناهای تاریخی ما تخریب می‌شد.

او افزود: اما به هر حال، کاری که در حال انجام است، از جمله عین‌به‌عین‌سازی نمای بنا، به‌خصوص در زاویه طرف خیابان، قطعاً به حفظ آن حس نوستالژیک کمک می‌کند و به احیای مجدد بنا کمک خواهد کرد. این کار همچنین به ساماندهی پیرامون بنا که وضعیت بسیار نامناسبی دارد کمک می‌کند.

ایزدی گفت: عملیات کاوشی هم که در سمت چپ بنا در دولتخانه صفوی در حال انجام است قطعاً می‌تواند به ایجاد یک فضای گردشگری خوب کمک کند؛ فضایی که امکان مکث و حضور بیشتر گردشگر را فراهم می‌کند. بخش دولتی این محدوده دوباره زنده می‌شود و قطعاً به سعدالسلطنه هم رونق بیشتری می‌دهد. خود سعدالسلطنه هم قطعاً رونق می‌گیرد. به نظرم آن طرحی که ما از گذشته تا به امروز به دنبال آن بودیم؛ یعنی اینکه بتوانیم فضای دولتخانه صفوی را دوباره احیا کنیم ــ نه به‌صورت صددرصد از نظر مساحت، اما دست‌کم بخشی از آن را تأمین و احیا کنیم ــ با روندی که در گراند هتل در پیش گرفته شده، می‌تواند اتفاق خوبی را در آن نقطه برای قزوین رقم بزند.