خشکاله؛ الگوی مردمی برای شهری پاکتر
پویشهای مردمی «خشکاله» با پیشگامی خانم آیه حمداوی، الگویی موفق برای کاهش پسماند است. با ایجاد هماهنگی پایدار در شهرداری، میتوان این حرکت را به یک سیستمِ اثرگذار برای کاهش گازهای گلخانهای تبدیل کرد.
به گزارش هفتگرد، تهرانِ امروز بیش از همیشه به راهکارهای خلاقانه برای مدیریت پسماند نیاز دارد. در این میان، مفهوم «خشکاله» – یعنی همان پسماندهای تر ” پوسماند”، مانند پوست میوه و سبزیجات که در خانه خشک میشوند – به یک نهضت محیطزیستی تبدیل شده است. این خشکالهها، به خوراکی ارزشمند و ارگانیک برای دام تبدیل میشوند؛ حرکتی که در سالهای اخیر کمک بزرگی به تأمین خوراک دامداران کرده است.
چرا تهیه “خشکاله”مهم است؟
هدف از تهیه خشکاله، فراتر از مدیریت زباله است. مزایای این کار عبارتند از:
- تولید نهاده دامی: تهیه خوراک مرغوب دامی بدون صرف هزینه و انرژی؛ کمک بزرگی به دامداریهای سنتی.
- حفظ منابع: کمک به حفظ آب کشاورزی و مراتع با کاهش نیاز به تولید علوفه.
- کاهش چشمگیر پسماند: کاهش ۹۰ درصدی پسماند گیاهی (قبل از گندیدگی).
- حذف شیرابه: جلوگیری از تولید زباله بدبو و عفونی.
- کاهش انرژی: کاهش نیاز به حملونقل شهری و کاهش تولید گازهای گلخانهای (متان و کربن دیاکسید).
شبکه همدلی؛ از مساجد تا سراهای محله
این حرکت، نتیجهی تلاش بیوقفهی فعالانی نظیر خانم آیه حمداوی (بنیانگذار پویش بیزباله) و سرکار خانم فاطمه خاوهای (مدیر جهادی «طبیعت سبز زمان») است. هماکنون شبکه بزرگی از مساجد، سراهای محله، غرفههای بازیافت و خیریهها، با اشتیاق در حال جمعآوری این پتانسیل سبز هستند. البته برخی مساجد به دلیل محدودیت فضا امکان همکاری ندارند که این مسئله نیازمند مدیریت فضای تخصیصیافته توسط مسئولین شهری است.
چالشی به نام «تغییرات مدیریتی»
خانم فاطمه خاوهای، مدیر جهادی طبیعت سبز زمان در گفتگو با هفتگرد گفت: «مسیر اداری هنوز هموار نیست. فعالان این حوزه ماهها صرف نامهنگاری با شهرداری میکنند تا فضایی برای تحویل خشکالهها اختصاص یابد. اما با چالش هایی همراه هستند.
تغییرات مدیریتی، روال عادی هر سازمانی است اما برای اینکه فعالیتهای مردمی آسیب نبیند، بهتر است همکاریها از حالتِ «شخصی» خارج شود و به «دستورالعملهای سیستمی» تبدیل گردد. اینطور، با جابهجاییِ مدیران، توافقات قبلی فراموش نمیشود و این مسیرِ سبز، بدون توقف و با قدرت ادامه پیدا میکند.
چرا حمایت شهرداری، شهر را نجات میدهد؟
اگر سازمان شهرداری تهران و دیگر شهرستانها، این پویشهای مردمی را به عنوان بازوی اجرایی بپذیرد، نتایج خیرهکنندهای خواهیم داشت:
- نجات زمین: دفن پسماند در لندفیلها گاز متان تولید میکند که بسیار مخربتر از دیاکسید کربن است.
- اقتصاد چرخشی: تبدیل پسماند به نهاده دامی یا کمپوست.
- بهبود وضعیت زبالهگردی: وقتی مردم خودجوش شروع به تفکیک میکنند، شهرداری موظف است این زنجیره را کامل کند. مدیریت شهری نباید اجازه دهد این عزم مردمی به دلیل نبود سیستم حمایتی از بین برود.
مسئولیت ما چیست؟
هر شهروند، کلید اصلی این زنجیره است. مسئولیت ما در قبال زباله، صرفاً رها کردن آن در سطل نیست. تفکیک پسماند تر و خشک کردن آن در خانه، وظیفهای اخلاقی در قبال آیندگان است. وقتی هر خانه به یک «کارخانه کوچک بازیافت» تبدیل شود، آن وقت شهرداری نیز به جای مدیریتِ بحرانِ زباله، به مدیریتِ فرصتها میپردازد.
امیدواریم با نگاهِ حمایتی مدیریت شهری، این انرژیِ مردمی که توسط خانم حمداوی و همکارانشان هدایت میشود، به ساختاری رسمی، پایدار و افتخارآمیز برای کشور تبدیل شود.
آیا شما هم تجربه تولید خشکاله در خانه را داشتهاید؟ برای بهبود این مسیر در محلهتان چه پیشنهادی دارید؟ نظرات خود را با «هفتگرد» در میان بگذارید.