حملات پانیک از تجربههای ناگهانی و شدید ترس هستند که بدون هشدار رخ میدهند و میتوانند زندگی روزمره را مختل کنند. پژوهشهای تازه به دنبال راههایی سادهتر و نزدیکتر به زندگی واقعی برای کمک به این بیماران هستند.
به گزارش هفتگرد، حملات پانیک با علائمی مانند تپش قلب، تنگی نفس، تعریق، درد قفسه سینه و احساس از دست دادن کنترل شناخته میشوند. بسیاری از افراد ممکن است در طول زندگی خود یک بار چنین حملهای را تجربه کنند، اما برای گروهی از مردم این حملات بهطور مکرر رخ میدهد و به اختلال پانیک تبدیل میشود. این اختلال میتواند باعث ترس دائمی از وقوع حمله بعدی شود و فرد را از حضور در مکانهای عمومی، محل کار یا حتی فعالیتهای روزمره بازدارد. به همین دلیل، اختلال پانیک تنها یک تجربه گذرا نیست، بلکه میتواند کیفیت زندگی، روابط اجتماعی و سلامت روان فرد را بهطور جدی تحت تاثیر قرار دهد.
درمان رایج اختلال پانیک معمولا شامل درمان شناختی-رفتاری است؛ روشی رواندرمانی که به افراد کمک میکند افکار و واکنشهای خود را بهتر بشناسند و مدیریت کنند. یکی از تکنیکهای مهم در این درمان، «مواجهه درونی» است. در این روش، درمانگر بهطور کنترلشده علائمی شبیه حمله پانیک را ایجاد میکند تا بیمار یاد بگیرد این نشانهها خطرناک نیستند. هدف اصلی، افزایش تحمل فرد نسبت به احساسات بدنی و کاهش ترس از آنهاست. با وجود اثربخشی این روش، تمرینهای آن اغلب در محیطهای مصنوعی مانند اتاق درمان انجام میشود و شباهت محدودی به موقعیتهای واقعی زندگی دارد.
برای بررسی بیشتر این موضوع، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی دکتر ریکاردو ویلیام موتری از برنامه اختلالات اضطرابی دانشکده پزشکی دانشگاه سائوپائولو در برزیل، مطالعهای را برای بررسی رویکردی متفاوت انجام دادند. آنها در چارچوب پژوهشی که به اثر فعالیت بدنی شدید و متناوب بر علائم اختلال پانیک میپرداخت، تلاش کردند نوعی مواجهه درونی طبیعیتر و عملیتر را آزمایش کنند. در این تحقیق، نقش ورزش نه فقط بهعنوان فعالیت بدنی، بلکه بهعنوان ابزاری درمانی برای رویارویی با علائم پانیک بررسی شد.
روش کار پژوهش به این صورت بود که ۱۰۲ زن و مرد بزرگسال مبتلا به اختلال پانیک بهطور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند و به مدت ۱۲ هفته تحت مداخله قرار گرفتند. یک گروه تمرینهای ورزشی شدید و متناوب انجام میداد و گروه دیگر تمرینهای آرامسازی عضلانی را که در درمان شناختی-رفتاری رایج است، دنبال میکرد. هر دو گروه سه جلسه در هفته تمرین داشتند و در طول مطالعه هیچ دارویی دریافت نکردند. برای ارزیابی تغییرات، از پرسشنامههای استاندارد مربوط به شدت پانیک، اضطراب و افسردگی استفاده شد و ارزیابیها توسط روانپزشکی انجام گرفت که از نوع درمان هر فرد اطلاعی نداشت.
یافتهها که در نشریه علمی «Frontiers in Psychiatry»، مجلهای بینالمللی در حوزه روانپزشکی منتشر شدهاند، نشان دادند که شدت علائم پانیک، اضطراب و افسردگی در هر دو گروه با گذشت زمان کاهش یافت، اما این کاهش در گروهی که تمرینهای ورزشی شدید و متناوب انجام میدادند، چشمگیرتر بود. همچنین تعداد و شدت حملات پانیک در این گروه بیشتر کاهش پیدا کرد. این نتایج بیانگر آن است که فعالیت بدنی میتواند فراتر از یک توصیه عمومی برای سلامت، نقش درمانی مشخصی داشته باشد.
در بخش نتیجهگیری، پژوهشگران تاکید کردهاند که این نوع ورزش میتواند روشی موثرتر برای مواجهه درونی نسبت به تمرینهای آرامسازی باشد و اثرات مثبت آن دستکم تا ۲۴ هفته پس از شروع درمان باقی میماند. نکته مهم دیگر این بود که شرکتکنندگان این شیوه را لذتبخشتر گزارش کردند که میتواند به پایبندی بیشتر بیماران به درمان کمک کند.
از نظر اهمیت عملی، این یافتهها نشان میدهند که درمان اختلال پانیک میتواند از محیطهای صرفا بالینی فراتر رود و به زندگی روزمره نزدیکتر شود. ورزش شدید و متناوب نیاز به تجهیزات پیچیده یا فضای درمانی خاص ندارد و میتواند با هزینه کم اجرا شود. همچنین این روش میتواند در کنار سایر درمانها برای اضطراب و افسردگی به کار رود و به افراد کمک کند تا با علائم بدنی خود آشتی کنند.