کشف رابطه میان ابرها و مزارع بادی توسط محققان هلندی

در مناطق ساحلی هلند و شمال اروپا، ابرهای کمارتفاع پدیدهای رایجاند و بسیاری از مزارع بادی نیز در آبهای نزدیک ساحل ساخته میشوند. پژوهش تازهای بررسی کرده است که ابرها و مزارع بادی دریایی چگونه بر یکدیگر اثر میگذارند و چرا شناخت دقیقتر این رابطه برای برآورد تولید برق اهمیت دارد.
به گزارش هفت گرد، باد تنها عامل تعیینکننده میزان برق تولیدشده در یک مزرعه بادی نیست. وجود توربینهای دیگر، شرایط جوی و ویژگیهای هوای اطراف نیز میتوانند بر جریان باد و عملکرد توربینها اثر بگذارند. با این حال، ابرها در بسیاری از شبیهسازیهای پیشین حضور نداشتند یا شرایطی در نظر گرفته میشد که عملاً ابری در آسمان وجود ندارد. چنین فرضی ممکن است تصویری ناقص از محیط واقعی مزارع بادی دریایی به دست بدهد؛ محیطی که در آن ابرها، بهویژه در دریای شمال، فراواناند.
اهمیت بررسی این موضوع فقط به پیشبینی برق تولیدی محدود نمیشود. ابرها و رطوبت هوا ویژگیهای تابشی جو را تغییر میدهند و بادهای ناشی از حرکت هوا نیز ممکن است ساختار لایههای پایین جو را دگرگون کنند. این لایه، بخشی از جو نزدیک سطح زمین یا دریا است که با سطح زیرین خود برهمکنش دارد. بنابراین، برای شبیهسازی واقعبینانهتر مزارع بادی، باید هم اثر وضعیت هوا بر توربینها و هم اثر توربینها بر جو و ابرها در نظر گرفته شود. پژوهشگران میگویند اندازه این اثرها به وضعیت جوی، بهخصوص ارتفاع ابرها، وابسته است.
در همین زمینه، محققان دانشگاه توئنته در هلند پژوهشی را درباره برهمکنش ابرها و مزارع بادی دریایی انجام دادند تا روشن کنند شرایط جوی چگونه میتواند بر تولید انرژی اثر بگذارد و خود مزارع بادی چگونه محیط اطرافشان را تغییر میدهند.
پژوهش با شبیهسازی آغاز شد. محققان ابتدا محیطهایی کوچکتر را با شرایط جوی متفاوت بررسی کردند و سپس دامنه شبیهسازیها را تا اندازه یک مزرعه بادی کامل گسترش دادند. آنها چند ناحیه با آبوهواهای متفاوت را در مدل وارد کردند و وضعیتهای جوی گوناگون را آزمودند. به این ترتیب، توانستند اثر شرایط جوی و ارتفاع ابرها را بر رابطه میان ابرها و مزارع بادی مقایسه کنند. این کار از نخستین شبیهسازیهایی است که بهطور مشخص چنین برهمکنشی را بررسی میکند.
نتایج نشان دادند که وجود ابر و رطوبت هوا میتواند بر تولید برق مزرعه بادی اثر بگذارد. به گفته پژوهشگران، بخشی از این اثر از راه ویژگیهای تابشی جو رخ میدهد؛ بهویژه تابش موجبلند، یعنی نوعی تابش گرمایی که میان سطح زمین و جو جابهجا میشود. در نتیجه، هوای ابری را نمیتوان در همه شبیهسازیها نادیده گرفت. شدت و چگونگی اثر نیز یکسان نیست و به شرایط جوی، از جمله ارتفاع ابرها، بستگی دارد.
اثرگذاری فقط از آسمان به سوی توربینها نیست. پژوهشگران دریافتند که مزارع بادی نیز میتوانند ابرها و هوای پیرامون خود را تغییر دهند. حرکت هوا در برخورد با مزرعه، لایه پایین جو را در جلوی آن به سمت بالا میراند و در پشت مزرعه آن را به سمت پایین میکشد. این جابهجایی میتواند بر شرایط محلی جو اثر بگذارد و نشان میدهد که توربینها صرفاً دریافتکننده اثرهای جوی نیستند؛ آنها نیز محیط اطرافشان را دگرگون میکنند.
این یافتهها نشان میدهند که در مدلسازی مزارع بادی، کنارگذاشتن ابرها میتواند بخشی از تصویر واقعی را حذف کند. مجریان تحقیق اشاره کردهاند که بسیاری از شبیهسازیهای قبلی بر وضعیتهای آرمانی تکیه داشتند؛ یعنی شرایطی که در آن ابرها عملاً حضور نداشتند. اما در محیطهایی مانند دریای شمال، ابرهای گسترده و پرتکرارند. بنابراین، واردکردن آنها به مدلها میتواند به درک بهتر شرایطی کمک کند که مزرعه بادی در عمل با آن روبهرو میشود.
پژوهشگران تأکید میکنند که این کار گام نخست است و هنوز برای شناخت دقیقتر پیامدهای شرایط آبوهوایی، شبیهسازیهای بیشتری لازم است. آنها امیدوارند پیشرفت توان محاسباتی در آینده امکان مدلسازی مزارع بزرگتر، فاصلههای بیشتر میان مزارع و طیف گستردهتری از وضعیتهای جوی را فراهم کند. همچنین استفاده از دادههای واقعی و بهروز هواشناسی میتواند بررسی اثر شرایط جوی را با جزئیات بیشتری ممکن سازد؛ کاری که به منابع محاسباتی بیشتری نیاز دارد.
گفتنی است مقاله علمی پژوهشی حاصل از این یافتهها در نشریه بینالمللی «ژورنال انرژی تجدیدپذیر و پایدار» منتشر شده است؛ نشریهای علمی که پژوهشهای مرتبط با انرژیهای تجدیدپذیر و پایداری را منتشر میکند.



